Voortekenen
Nadat de jongere en z'n omgeving hebben geaccepteerd dat hij een handicap heeft, wordt hun geleerd hoe ze hier mee om kunnen gaan. Met vallen en opstaan begeleiden en trainen we hen bij het aanleren van aangepast gedrag. Dit gaat in fasen. Eerst wordt de jongeren geleerd de voortekenen te herkennen, die er op wijzen dat ze zichzelf overvragen of dat de spanning te groot wordt. Moeilijk inslapen of slecht slapen is zo'n voorteken. Maar we hebben ook een jongen gehad die op moest passen wanneer hij wilde stoppen met roken. Wanneer hij dit idee kreeg ging het meestal niet goed met hem. Zo heeft ieder jongere zijn eigen reactie op stress en wanneer hij dit zelf kan herkennen is hij al een heel eind op weg in z'n behandeling.
Veel voorkomende voortekenen zijn oa:
1. opvallende sociale afzondering.
2. verminderd van functioneren op school, werk of thuis.
3. tekortkoming in de zelfverzorging.
4. moeite met slapen.
5. vervlakking van het affect, de emoties.